بانی وسازند گان بنا 
بانی اولیه مسجد دقیقا معلوم نیست و درمنابع مختلف به سلطان سنجرویا به علیشاه فرزند تکش سلطان خوارزم وهمچنین از محمودبن محمد ملکشاه نام برده شده است.بر اساس کتیبه سر در مسجد در زمان شاه اسماعیل صفوی توسط میرزاکمالدین شاه حسین اصفهانی اعتمادالسلطنه تجدید بنا شده است. n کتیبه ی سر در بنا به خط شمس الدین محمد تبریزی و لوح مرمری ایوان شمالی به خط محمد معصوم الحسینی می باشد. 

مسجد علی
این بنا در یکی از خیابان های فرعی منشعب از خیابان هاتف ، در نزدیکی مسجد جامع و مجاور مقبره هارون ولایت واقع گردیده وبخاطر ویژگی های معماری تزئیناتی ، از مساجد مهم و در خور توجه اصفهان است. 
با توجه بوجود مناره از دوره سلجوقی واین حقیقت که به روزگار صفویه از این مسجد بنام مسجد سنجریه نام برده شده است ، می توان یقین پیدا کرد که مسجدی در دوره سلجوقیه در این محل ساخته شده بوده که بعد از ویرانی در سال 929 ه.ق (زمان شاه اسمائیل اول) میرزا شاه حسین وزیر ، مسجد کنونی را جایگزین آن کرده است. 
در حال حاظر به غیر از مناره که در بطن مسجد علی قرار گرفته هیچ اثری از بنای دوره ی سلجوقی مشهود نیست. 
سردر ورودی مسجد در ضلع غربی آن دارای کاشی کاری معرق نفیس و کتیبه تاریخی است. 
بنای کنونی مسجد با نقشه چهار ایوانی ساخته شده و دارای سر در ،صحن ،ایوان ، گنبد خانه ، شبستان تابستانه و زمستانه است که با تزئینات زیبایی از کاشی معرق ، مقرنس کاری وکتیبه های تاریخی مزین شده است. 
کتیبه مزبور به خط ثلث با کاشی معرق سفید بر زمینه آبی ، متضمن نام پادشاه وقت وبانی ساختمان وسال اتمام ساختمان 929 هجری قمری و بخط شمس الدین تبریزی است. 
ردیف اول این کتیبه ،قرآنی و به خط ثلث حنایی رنگ است. بقیه سطوح سردر ، با کاشی کاری معقلی و خطوط بنایی تزئین و نما سازی شده است.
در سال 1323 شمسی این ورودی تعمییر و اشعاری بخط نستعلیق سفید بر زمینه کاشی لاجوردی بر آن نوشته می شود. صحن مسجد ، مربع مستطیل و در وسط دارای یک حوض ودر چهار ضلع دارای چهار ایوان است که ایوان جنوبی از دیگر ایوان ها وسیع تر است است و در پشت آن شبستان گنبد دار قرار گرفته است.گنبد این مسجد با ساقه بلند از بیرون با کاشی کاری پوشش یافته و از درون دارای مقرنس های گچی است. 
سطوح داخلی گنبد خانه با در گاه و طاق هایی به صورت دو طبقه نما سازی شده است که طاق های طبقه بالا صورت مربع را به کثیر الاضلاع تبدیل کرده اند و گنبد بر آن قرار گرفته است. در پا کار گنبد ،کتیبه ای سرتاسری متضمن آیات قرآنی و تاریخ 929 ه.ق کاشیکاری شده است. 
در زیر گنبد خانه و ایوان جنوبی ،شبستان زمستانی مسجد ،کمی پایین تر از سطح مسجد بنا شده و سبک ساختمان آن جالب است . 
در ابتدای شروع پلکانی که سطح مسجد ره به شبستان زیرین متصل می کند،لوح سنگی نسب شده که بخط نستعلیق برجسته ،اشعاری بر آن حجاری شده است.در ایوان شرقی مسجد نیز لوح سنگی نصب شده که کتیبه آن حاکی از اقدام ملک اصلان بیک افشار ارشلو مبنی بر وقف آبی از شهر جرجی کان به مسجد علی به تاریخ 974 ه.ق است.
ایجاد ارتباط فضائی مناسب بین فضاهای باز و بسته حائز توجه است.ورودی مسجد دارای ویژگیهایی از جمله مردمواری تزیینات ویژه و تناسب میباشد.درمورد محور قبله باید گفت که با یک چرخش 90 درجه نسبت به ورودی مقابل قبله قرار می گیریم.
استفاده از گچ و رنگ برای تزئین فضای داخلی تاکید بردرونگرایی بنا دارد.سادگی بنا و گنبد از بیرون و تزیینات زیبای داخل گنبد بیان دیگری از درونگرایی است.

سیر تحول بنا بنای اولیه مسجد علی به زمان های مختلف نسبت داده شده ولی انچه مسلم است اینکه پیش از دوره ی صفوی وجود داشته است . در این زمان بنا رو به انهدام و ویرانی نهاده بود تا اینکه در دوره شاه اسماعیل صفوی تجدید ساختمان شده وبه تزئیناتی آراسته گشته است.تاریخ ساختمان مناره ی جنب مسجد نیزمعلوم نیست ولی طرز و سبک ساختمان آن در مقایسه با دیگر مناره های همزمان نشان می دهد که مربوط به قرن پنجم و ششم قمری است. 
لوح سنگی منصوب در ایوان شرقی مسجد حاکی از اقدام ملک اصلان بیک افشار ارشلو مبنی بر وقف آبی از نهر جرجی کان بر مسجد علی در تاریخ 977 است. 
به نقل از کارشناسان میراث فرهنگی در قسمت شمال غربی وورودی به مسجد الحاقاتی صورت گرفته که هیچ اتصالی با سازه قبلی نداشته است و رجهای اجرکاری این مطلب را به خوبی نشان میدهد. 
قسمت اضافه شده به مسجد دارای پی سازی محکمی نبوده که پس از طی سالیان متمادی به ایجاد نشست در بنا وکج شدن ان به سمت خارج منجرگشته است. 
کاشیکاری اطراف در ورودی اشعاری حاکی از تعمیرات سر در به وسیله آقای شیخ زاده هراتی در سال 1323 ه.ش میباشد و سنگفزش و ساخت حوض سنگی حیاط توسط فرد خیری به نام قریشی انجام گرفته است.بر اساس گفته ی مولف کتاب /تاریخ اصفهان وری / در طول زمان به مقدار سه ذرع از سر مناره ی مسجد علی ریخته است. 

منار مسجد علي 
خوش تركيب ترين و سالم ترين مناره مرتفع شهراصفهان
موقعيت: ميدان قيام محله هارونيه سال تاسيس : قرن 6 هجري
اين مناره متشكل از سه بخش است كه از پائين به بالا نازكتر و كوتاهتر مي شود. ارتفاع مناره حدود 52 متر است داراي 4 كتيبه به خط كوفي است سه تا از اين كتيبه ها با كاشي آبي رنگ و چهارمي كه پايين تر از سه كتيبه ديگر است با آجر تراشيده ساخته شده است. در سه كتيبه اول عبارات مذهبي به صورت تكرار نوشته شده اما در چهارمين كتيبه آيه 16 از سوره آل عمران آمده است. 
جالبترين مناره موجود در اصفهان مناره مسجد علي است سياحان و جهانگردان و محققين بسياري در باره آن مطلب نوشته اند. مشهورترين آنها پيترو دولاواله،* ژان شاردن، اوژن فلاندن، پاسكال، مادام ديولافوآ،* پرفسور هرتسفلد و ديگران مي باشند. 
به هر حال برخي از محققين اين مناره رفيع و زيبا را متعلق به هارون ولايت مي دانند، در حال حاضر اين مناره جزء مسجد علي است. اما آنچه محقق است اينكه اين مناره در زمان سلجوقيان ساخته شده است. پیترودلاواله و شاردن که در سال 1619 و1666 میلادی در اصفهان بوده است این مناره را به مقبره هارون و ولایت نسبت داده است. سال ساخت مناره مسجد علي دقيقاً معلوم نيست. اما كارشناسان سال ساخت آن را بين سالهاي 515 تا 525 هجري قمري مي دانند.
   
نورگیری 
پنجره که نشانه زندگی است،به رهگذران چشمک می زند و همچون دیدگان ساختمان،به افراد این امکان را میدهد که به گونه ای به پیرامون بنگرند،بی آنکه خود دیده شوند. 
پنجره همزمان چشم و دهان وبینی وگوش است و چنین نیست که فقط اندامی تعیین کننده در ظاهر ساختمان باشد،بلکه در عین حال نوعی میانجی است که امکان دیدن،شنیدن وحس کردن مکان را به افرادی که در آن حضور دارند می دهد 
پنجره همچنین پذیرای نور روز و پرتو خورشید است که بر سطوح می تابد،منبعی است برای هوای تازه وگاه نیز کنش تعامل وتبادل و در عین حال شکافی است در تداوم ساختاری دیوار،وبدین تذتیب نقطه آسیب پذیری ،شکنندگی،حساسیت دمایی و سرانجام تراوش. 
   
در خصوص معماری امامزاده ها 
نمی توان شیوه و سبک خاصی را بیان کرد؛چرا که این بنا ها محصول دوره های مختلف تاریخی بوده و در مناطق مختلف جغرافیایی و فرهنگی ساخته شده اند ودست اخر اینکه بر خلاف دیگر بناهای تاریخی که سعی فراوان در حفظ ونگهداری بافت قدیمی ان می شود ،در اینجا به طودر مکرر شاهد گسترش،نوسازی ،تعمیر و تزیین انها هستیم؛ بدون انکه توجه کافی به ارزش تاریخی و هنری بخشهای از بین رفته یا تجدید شده به عمل اید.به رقم این مسائل ،هسته ی اصلی و قذیمی این امامزاده ها ،چون دیگر بناهای ارامگاهی ایران عبارت از یک اتاق مکعب،مدور یا چند ضلعی با پوششی از گنبد نیم دایره ،رک یا اشکال مشابه است.در این اتاق ها که اصطلاحاً حرم نامیده می شود ،مرقد در وسط اتاق وگاه در سرداب زیرین بنا قرار گرفته است وبر روی ان ،صندوق وضریحی قرار داده اند.الحاقات دیگر بنا که در مجموعه های ارامگاهی شامل ایوان،رواق،صحن،مساجد،مدار س،زائر سراها،اتاق ها،غرفه ها و... می شود،حول محورهسته ی مرکزی حرم شکل گرفته اند